Uitbouw laten bouwen: woonkamer of keuken groter

Wat is een uitbouw?

Een uitbouw is een uitbreiding van een bestaande ruimte op de begane grond. In de meeste gevallen gaat het om een uitbouw aan de achterkant van de woning, waarbij de woonkamer of keuken een paar meter dieper wordt. De achtergevel wordt daarvoor geheel of gedeeltelijk weggehaald.

Daarin verschilt een uitbouw van een aanbouw. Een aanbouw is een aparte ruimte tegen de woning, zoals een bijkeuken of werkkamer. Bij een uitbouw wordt de bestaande kamer groter en ontstaat één doorlopende ruimte.

Een uitbouw is populair bij rijwoningen uit de jaren '30 tot en met de jaren '70, waar de woonkamer en keuken vaak smal en klein zijn. Een uitbouw van 3 of 4 meter diep geeft ruimte voor een leefkeuken met eettafel aan de tuinkant. Bij een tussenwoning is de achterkant meestal de enige mogelijkheid. Een appartement kan in de regel geen uitbouw krijgen.

Mogelijkheden: uitbouw woonkamer of uitbouw keuken

Een uitbouw voor de woonkamer geeft vooral ruimte en licht. Een uitbouw voor de keuken wordt vaak gecombineerd met een nieuwe keuken met kookeiland, waarbij de oude keuken onderdeel wordt van de woonruimte.

De breedte is meestal gelijk aan de breedte van de woning. Bij een twee-onder-een-kapwoning of vrijstaande woning kunt u de uitbouw ook om de hoek laten doorlopen, als een L-vorm langs de zijgevel.

Voor daglicht zijn er verschillende oplossingen. Een lichtstraat op de plek waar de oude achtergevel stond, brengt licht tot diep in de woning. Een schuifpui of vouwwand over de volle breedte verbindt binnen en buiten. Een uitbouw met een dakterras op de verdieping is ook mogelijk, maar dan is een vergunning nodig.

• Uitbouw over de volle breedte van de woning, 2 tot 4 meter diep
• L-vormige uitbouw langs de zijgevel bij hoek- en vrijstaande woningen
• Uitbouw met lichtstraat, lichtkoepel of glazen dak
• Uitbouw met schuifpui, hefschuifpui of vouwwand
• Uitbouw met dakterras (vergunningplichtig)

Vergunning: uitbouw tot 4 meter diep

Onder de Omgevingswet staan de landelijke regels voor vergunningvrij bouwen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Een uitbouw aan de achterkant is vergunningvrij als hij aan alle voorwaarden voldoet. De belangrijkste: de uitbouw staat op de grond in het achtererfgebied, is niet dieper dan 4 meter gemeten vanaf de oorspronkelijke achtergevel en is niet hoger dan circa 30 centimeter boven de vloer van de eerste verdieping.

Met oorspronkelijke achtergevel wordt de gevel bedoeld zoals die bij de bouw van de woning was. Heeft een vorige eigenaar al een uitbouw gerealiseerd, dan telt die mee voor de 4 meter. Verder mag er op de uitbouw geen dakterras of balkon komen, en er geldt een maximum voor de totale oppervlakte aan bijbehorende bouwwerken in het achtererfgebied.

Wilt u dieper bouwen dan 4 meter, een dakterras, of gaat het om een rijksmonument of een woning in een beschermd stads- of dorpsgezicht, dan is meestal een omgevingsvergunning nodig. Gemeenten kunnen in hun omgevingsplan aanvullende regels hebben. Controleer uw plan daarom altijd met de vergunningcheck in het Omgevingsloket.

Ook bij een vergunningvrije uitbouw gelden de bouwtechnische eisen van het Bbl en het burenrecht. Het doorbreken van de achtergevel is een ingreep in de draagconstructie: laat die altijd doorrekenen door een constructeur. Afhankelijk van de situatie kan voor die constructieve wijziging een vergunning voor de technische bouwactiviteit nodig zijn.

Constructie: doorbraak, stalen ligger en fundering

De achtergevel draagt bij de meeste woningen de verdiepingsvloer en soms ook het dak. Als die gevel wordt weggehaald, neemt een stalen ligger de belasting over. De ligger rust op kolommen of op de bouwmuren aan weerszijden. De constructeur bepaalt het profiel en controleert of de bestaande fundering de puntlasten kan dragen.

Tijdens de doorbraak wordt de bovenbouw tijdelijk ondersteund met stempels. De ligger wordt geplaatst en strak ondersabeld, zodat de bovenbouw er direct op rust. Daarna wordt de gevel verder gesloopt. Dit werk doen we pas als de uitbouw zelf wind- en waterdicht staat, zodat uw woning zo kort mogelijk open ligt.

De uitbouw krijgt een eigen fundering, op staal of op palen, afhankelijk van de bodem. Bij rijwoningen op slappe grond worden vaak schroefpalen gebruikt omdat die weinig trillingen geven. Een dilatatievoeg tussen oud en nieuw vangt zettingsverschillen op.

Voor wanden en dak kiest u tussen traditionele bouw met metselwerk en prefab houtskeletbouw. Een geïsoleerde systeemvloer met dekvloer en vloerverwarming sluit op gelijke hoogte aan op de bestaande vloer.

Isolatie-eisen voor een uitbouw

Een uitbouw valt onder de eisen voor nieuwbouw uit het Bbl. Voor de nieuwe vloer, gevels en het dak gelden daarom hogere Rc-waarden dan bij het renoveren van bestaande onderdelen.

Let ook op de aansluiting tussen oud en nieuw. Juist daar ontstaan koudebruggen en tocht als de detaillering niet klopt. Een uitbouw met veel glas op het zuiden kan in de zomer warm worden; zonwering, een overstek of zonwerend glas helpen.

Het verloop van de bouw

Het werk verloopt in een vaste volgorde: grondwerk en fundering, vloer, wanden en dak, kozijnen, dan de doorbraak van de achtergevel en tot slot installaties en afwerking. De overlast is het grootst in de week van de doorbraak, omdat er dan in de woning wordt gewerkt.

Tijdens die fase wordt de woonkamer of keuken stofdicht afgeschermd. Bij een uitbouw voor de keuken is het verstandig om tijdelijk een noodkeuken in te richten. Na de afwerking kunnen de keukenmonteur en de vloerenlegger aan de slag.

Praktische tips

Met deze tips voorkomt u verrassingen bij uw uitbouw.

• Vraag het bouwdossier of de oorspronkelijke tekeningen op bij de gemeente: dan weet u waar de oorspronkelijke achtergevel stond.
• Plan keuken, vloer en verlichting vroeg, zodat leidingen op de juiste plek komen.
• Kies een lichtstraat tegen de oude gevel om de middenkamer licht te houden.
• Leg vloerverwarming in de hele benedenverdieping als u toch een nieuwe dekvloer laat storten.
• Informeer de buren tijdig over planning, steigers en geluid.