Kort antwoord
Een schroefpaal is een stalen buis met een schroefblad aan de punt die met een compacte machine in de grond wordt gedraaid tot in het draagkrachtige zand. Er wordt niet geslagen, dus er zijn geen trillingen en weinig geluid, en de machine past door een deur of achterom van 80 centimeter. Daarom zijn schroefpalen de meest gekozen fundering onder een uitbouw bij een rijwoning. Ze dragen minder per paal dan heipalen, zodat er vaak meer nodig zijn; geplaatst kosten ze indicatief € 150 tot € 450 per paal voor kortere lengtes en meer bij grote diepte.
Wat een schroefpaal is
Een schroefpaal bestaat uit stalen buisdelen van 1 tot 3 meter, met een diameter van 76 tot 219 millimeter, en een schroefblad (een of meer schroefvormige schijven) aan het onderste deel. De machine draait het eerste deel met de punt de grond in; zodra het bijna onder het maaiveld zit, wordt het volgende deel erop gekoppeld (gelast of met een mof geschroefd) en gaat het draaien door. Zo kan een paal in delen tot 15 à 20 meter diep worden gebracht door een achtertuin waar geen heistelling kan komen.
De paal draagt op het schroefblad, dat zich in het zand vastdraait, en op de wrijving langs de schacht. Omdat het blad kleiner is dan de voet van een betonpaal, draagt een schroefpaal per stuk minder: globaal 50 tot 250 kilonewton (5 tot 25 ton), afhankelijk van diameter, bladgrootte en zand. Voor meer draagvermogen bestaan schroefpalen met groutinjectie: tijdens het draaien wordt cementgrout langs de schacht geperst, waardoor een dikkere, ruwe schacht ontstaat die veel meer wrijving opbouwt. Die variant wordt ook onder zwaardere constructies en bij funderingsherstel gebruikt.
Waarom schroefpalen bij een uitbouw zo vaak de keuze zijn
Drie redenen, en ze gelden bijna allemaal tegelijk bij een uitbouw aan een rijwoning. Ten eerste trillingen: er wordt gedraaid, niet geslagen, dus de bestaande woning en de buren merken er vrijwel niets van; bij vooroorlogse woningen op houten palen is dat vaak de enige verantwoorde paalfundering. Ten tweede bereikbaarheid: de machine is een compacte rupsmachine of een stelling van 80 tot 100 centimeter breed en 2 meter hoog, die door de woning, de schuur of een smal achterom kan. Ten derde snelheid: een schroefpaal is direct belastbaar, er is geen uithardingstijd, en 8 tot 12 palen staan in één dag.
Ook de precisie telt mee. Omdat de machine het koppel (de draaiweerstand) meet, is per paal direct zichtbaar wanneer het zand is bereikt en of het draagvermogen klopt met de berekening. Dat is een directe controle die bij heien alleen indirect via het kalenderen bestaat.
Zo verloopt het plaatsen
Ook bij schroefpalen begint het met een sondering en een paalplan van de constructeur. Daarna:
- De tuin wordt vrijgemaakt en de paalposities worden uitgezet; de machine komt via achterom, schuur of woning binnen (vloer en deurposten beschermd)
- Per paal wordt het eerste buisdeel met het schroefblad op de positie gezet en met een hydraulische draaikop in de grond gedraaid
- Buisdelen worden gekoppeld tot het zand is bereikt; het koppel wordt per paal geregistreerd als bewijs van draagvermogen
- De palen worden op hoogte afgezaagd en voorzien van een kopplaat of een wapeningsstek
- De funderingsbalken worden eroverheen gestort of een stalen funderingsframe wordt gemonteerd; bij houtskeletbouw en prefab uitbouwen is dat laatste gangbaar
Levensduur en corrosie
Staal in de grond roest, en toch gaan schroefpalen tientallen jaren mee. De verklaring: onder de grondwaterspiegel is nauwelijks zuurstof en verloopt corrosie extreem traag, en de constructeur rekent met een corrosietoeslag op de wanddikte (een paar millimeter 'opofferingsstaal' voor de hele levensduur). Veel palen zijn bovendien thermisch verzinkt of hebben een coating. In agressieve grond (veen met veel zuren, zout grondwater, vervuilde grond) wordt een dikkere wand of een groutmantel gekozen. Vraag bij de offerte naar de ontwerplevensduur; voor een woning is 50 jaar het uitgangspunt en dat is met de juiste toeslag goed haalbaar.
Wat schroefpalen kosten
Per paal zijn schroefpalen voordelig en de vaste kosten zijn laag omdat de machine klein is. Daar staat tegenover dat er meer palen nodig zijn dan bij heien en dat lange palen (meer buisdelen, meer koppelingen) snel duurder worden. Voor een uitbouw van 15 tot 25 m² op klei of veen komt het totaal meestal lager uit dan heipalen, juist door de lage mobilisatiekosten.
Schuif opzij voor de hele tabel →
Wanneer schroefpalen niet de beste keuze zijn
Bij een heel diepe zandlaag (meer dan 15 tot 20 meter) worden schroefpalen duur en zijn heipalen of boorpalen logischer. Bij een zware constructie met grote puntlasten, zoals een aanbouw met twee verdiepingen of een portaal onder een brede doorbraak, kunnen zoveel schroefpalen nodig zijn dat een paar heipalen voordeliger zijn. En in grond met veel puin, oude funderingsresten of grote stenen kan een schroefblad vastlopen; dan wordt voorgeboord of een andere paal gekozen. De constructeur weegt dit af op basis van de sondering; de alternatieven staan in heipalen en trillingsarme boorpalen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel draagt een schroefpaal?
Globaal 50 tot 250 kilonewton (5 tot 25 ton) per paal, afhankelijk van diameter, schroefblad en de zandlaag. Met groutinjectie aanzienlijk meer. Voor een uitbouw zijn meestal 8 tot 14 palen nodig; de constructeur rekent het aantal uit op basis van de sondering.
Hoe lang gaan schroefpalen mee?
Met de gebruikelijke corrosietoeslag op de wanddikte en verzinking of coating is een ontwerplevensduur van 50 jaar het uitgangspunt. Onder de grondwaterspiegel verloopt corrosie extreem traag. In agressieve grond wordt een dikkere wand of groutmantel toegepast.
Past de machine door mijn huis?
Meestal wel. De compacte machines zijn 80 tot 100 centimeter breed en ongeveer 2 meter hoog en passen door een standaarddeur of achterom. Vloeren en deurposten worden beschermd; de palen komen in delen van 1 tot 3 meter mee.
Geven schroefpalen echt geen trillingen?
Ze worden gedraaid, niet geslagen, dus er zijn vrijwel geen trillingen en het geluid blijft beperkt tot de machine. Daarom zijn ze de eerste keuze naast vooroorlogse woningen, woningen op houten palen en in dichtbebouwde straten.
Wat kosten schroefpalen voor een uitbouw?
Geplaatst indicatief € 150 tot € 450 per paal voor lengtes tot circa 8 meter en € 450 tot € 900 bij grotere diepte of groutinjectie. Een complete paalfundering voor een uitbouw van 15 tot 25 m² komt daarmee op € 6.000 tot € 14.000 incl. btw, inclusief sondering, advies en funderingsbalken.
