Kort antwoord
In de grond gevormde palen worden niet kant-en-klaar aangevoerd maar ter plekke van beton gemaakt: een buis of boor gaat de grond in, beton wordt gestort en de buis of boor komt eruit. Mortelschroefpalen en avegaarpalen zijn trillingsarm en worden veel gebruikt in binnensteden en naast kwetsbare gebouwen; vibropalen worden geheid en dragen veel. Alle drie vragen een grote machine en zijn daardoor vooral iets voor grotere projecten. Bij een aanbouw of uitbouw aan een woning winnen stalen schroefpalen het vrijwel altijd op bereikbaarheid en prijs.
Prefab of in de grond gevormd
Funderingspalen zijn in twee families te verdelen. Prefab palen komen klaar van de fabriek en worden de grond in geslagen (heipalen) of gedraaid (stalen schroefpalen). In de grond gevormde palen ontstaan pas op de bouwplaats: er wordt een gat gemaakt, of een buis ingebracht, en dat wordt met beton of mortel gevuld. Het voordeel is dat de lengte precies op maat is en dat er geen zware prefab palen hoeven te worden vervoerd en gehesen. Het nadeel is dat de kwaliteit van de paal afhangt van de uitvoering onder de grond, waar niemand kijkt; daarom gelden strenge uitvoeringsregels en wordt elke paal geregistreerd.
Een tweede onderscheid: grondverdringend of grondverwijderend. Een grondverdringende paal duwt de grond opzij en verdicht die, wat het draagvermogen verhoogt; een grondverwijderende paal boort grond weg en voert die af, wat de grond eromheen juist iets ontspant. Heipalen, vibropalen en mortelschroefpalen zijn grondverdringend; avegaarpalen zijn grondverwijderend.
Mortelschroefpalen
Een mortelschroefpaal (ook wel schroefinjectiepaal of grondverdringende schroefpaal) wordt gemaakt met een stalen buis met een verloren boorpunt, die trillingsvrij de grond in wordt gedraaid. Op diepte wordt via de buis mortel (fijn beton) gepompt terwijl de buis draaiend omhoog wordt getrokken; de punt blijft achter. In de verse mortel wordt een wapeningskorf gedrukt. Het resultaat is een betonpaal met een ruw, schroefvormig oppervlak dat veel schachtwrijving opbouwt.
Mortelschroefpalen zijn trillingsarm en stil, dragen veel (vaak meer dan een prefab betonpaal van dezelfde diameter) en zijn geschikt voor grote diepten. Daarom zijn ze in binnensteden, naast monumenten en bij woningbouwprojecten op slappe grond de standaard geworden. De machine is echter een zware boorstelling van 30 tot 80 ton met een hoge makelaar; die komt niet in een achtertuin. Voor een aanbouw zijn mortelschroefpalen daarom alleen een optie bij een vrijstaande woning met een open perceel en een project dat de mobilisatiekosten (al snel € 3.000 tot € 6.000) rechtvaardigt.
Avegaarpalen
De avegaarpaal wordt gemaakt met een lange holle boor (een avegaar) die de grond in wordt gedraaid en de grond naar boven brengt, als een kurkentrekker. Op diepte wordt door de holle as beton gepompt terwijl de avegaar omhoog komt; daarna gaat een wapeningskorf in het verse beton. Het is een snelle, trillingsvrije methode die vooral wordt gebruikt bij grote aantallen palen onder gebouwen en bruggen.
Omdat de avegaar grond verwijdert, ontspant de grond eromheen een beetje en is het draagvermogen per paal lager dan bij een grondverdringende paal van dezelfde maat. Bij slappe grond is er bovendien het risico dat de boor meer grond meeneemt dan de bedoeling is (ontspanning of 'overboren'), wat een goede uitvoering en registratie vraagt. Voor een aanbouw aan een woning komen avegaarpalen in de praktijk niet voor: te grote machine, te veel afgevoerde grond, te hoge vaste kosten.
Vibropalen
De vibropaal is de oudste in de grond gevormde paal. Een stalen buis met een losse voetplaat wordt met een heiblok de grond in geslagen tot in het zand; de voetplaat sluit de buis af. Dan gaat de wapeningskorf erin, wordt de buis met beton gevuld en wordt de buis trillend omhoog getrokken. De voetplaat blijft achter en het beton vormt onderin een verbrede voet, waardoor de paal veel puntdraagvermogen heeft.
Vibropalen dragen veel en de lengte is op maat, maar het heien van de buis en het trillend trekken geven trillingen, net als bij heipalen. De machine is zwaar. Daarmee combineren ze de nadelen van heien met een iets hogere prijs, en zijn ze bij een aanbouw bijna nooit de eerste keuze. Ze blijven interessant bij zware belastingen op goed bereikbare percelen.
De paalsoorten naast elkaar
Zo verhouden alle gangbare paalsoorten zich tot elkaar op de punten die bij een woning tellen.
Schuif opzij voor de hele tabel →
Wat dit betekent voor uw aanbouw
Voor een aanbouw of uitbouw aan een woning komt het in de praktijk neer op twee keuzes: fundering op staal waar het zand ondiep ligt, en stalen schroefpalen waar het diep ligt; heipalen als de tuin open is en de belasting groot. De in de grond gevormde palen uit dit artikel komt u tegen bij nieuwbouwprojecten, bij funderingsherstel van complete bouwblokken en bij grote aanbouwen op open percelen. Het is goed om te weten wat ze zijn als een constructeur ze voorstelt, en om te begrijpen waarom ze in een offerte voor een uitbouw aan een rijwoning niet voorkomen. De afweging staat in fundering voor een aanbouw.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een schroefpaal en een mortelschroefpaal?
Een stalen schroefpaal is een prefab stalen buis met schroefblad die in de grond blijft zitten. Een mortelschroefpaal wordt met een stalen buis gedraaid, maar die buis wordt onder het pompen van mortel weer getrokken; de paal zelf is van beton met een wapeningskorf. De stalen variant heeft een kleine machine, de mortelvariant een zware boorstelling.
Zijn boorpalen trillingsvrij?
Mortelschroefpalen en avegaarpalen worden gedraaid of geboord en zijn trillingsarm. Vibropalen worden geheid en getrokken en geven wel trillingen, vergelijkbaar met heipalen.
Waarom staan er geen boorpalen in mijn offerte voor een uitbouw?
Omdat de machine voor mortelschroef- en avegaarpalen 30 tot 80 ton weegt en een hoge makelaar heeft; die komt niet in een achtertuin en de mobilisatie kost duizenden euro's. Voor een uitbouw zijn stalen schroefpalen of, bij goede bereikbaarheid, heipalen passender en goedkoper.
Wat is een grondverdringende paal?
Een paal die de grond opzij duwt in plaats van weg te boren. Daardoor wordt de grond rond de paal verdicht en stijgt het draagvermogen. Heipalen, stalen schroefpalen, mortelschroefpalen en vibropalen zijn grondverdringend; avegaarpalen niet.
