Kort antwoord
Spouwmuurisolatie is meestal mogelijk bij woningen met een lege spouw van minimaal 4 tot 5 cm die schoon en droog is. EPS-parels en glaswol- of steenwolvlokken zijn de gangbare keuzes; PUR-schuim wordt minder vaak gebruikt. Het is een van de voordeligste isolatiemaatregelen, mits de buitenmuur vooraf goed wordt geïnspecteerd op vocht en scheuren.
Wat is een spouwmuur?
Veel woningen die tussen ongeveer 1920 en 1975 zijn gebouwd, hebben een spouwmuur: een binnenmuur en een buitenmuur met daartussen een luchtlaag. Die luchtlaag, de spouw, was bedoeld om regenwater dat door de buitenmuur dringt niet bij de binnenmuur te laten komen.
Bij oudere woningen is de spouw meestal leeg. Vanaf de jaren zeventig werd er steeds vaker isolatie in aangebracht. Een lege spouw heeft volgens Milieu Centraal een Rc-waarde van ongeveer 0,35 m²K/W. Met circa 5 cm isolatie stijgt die naar ongeveer 1,5.
Bij spouwmuurisolatie boort een gespecialiseerd bedrijf gaatjes in de voegen van de buitenmuur en blaast of spuit isolatiemateriaal in de spouw. Het werk duurt bij een gemiddelde woning meestal één dag en u hebt binnen nauwelijks overlast.
Wanneer kan spouwmuurisolatie wel en niet?
Voordat er wordt geïsoleerd, hoort een inspectie met een camera door een geboord gaatje. Daarbij wordt gekeken hoe breed de spouw is, of hij leeg en schoon is en in welke staat de muur verkeert.
- Wel geschikt: lege spouw van minimaal circa 4 cm, schone spouw zonder veel puin of uitstekende specie, buitenmuur zonder grote scheuren en met goede voegen.
- Twijfelachtig: smalle spouw van 3 tot 4 cm, gedeeltelijk vervuilde spouw, gevel aan de kant van de heersende wind en regen. Niet elk materiaal is dan geschikt.
- Niet geschikt: spouw die al geïsoleerd is, buitenmuur die vocht doorlaat, ernstig verweerde voegen, of een buitenmuur met een waterdichte coating of verf die vocht vasthoudt.
- Let op: bij metalen spouwankers die zijn aangetast (roest) moet eerst worden hersteld.
Voor- en nadelen op een rij
EPS-parels
Gelijmde polystyreen bolletjes, de meest gebruikte vulling.
Voordelen
- Waterafstotend
- Vult ook smallere spouwen goed
- Grijze parels hebben een lage lambda
- Gelijmd, dus stromen niet weg bij latere boorgaten
Nadelen
- Brandbaar
- Dempt weinig geluid
- Gemaakt van aardolie
Geschikt voor: De meeste spouwmuren, ook bij een spouw van 3 tot 5 cm.
Glaswol- of steenwolvlokken
Waterafstotend behandelde minerale wol, ingeblazen.
Voordelen
- Onbrandbaar
- Dempt geluid iets beter
- Vergelijkbare prijs als parels
- Dampopen
Nadelen
- Minder geschikt voor smalle of vervuilde spouwen
- Kans op holtes bij ongelijkmatig inblazen
- Kan bij slechte uitvoering inzakken
Geschikt voor: Schone spouwen van minimaal circa 4 tot 5 cm, bijvoorbeeld bij een wens voor onbrandbaar materiaal.
PUR-schuim
Ingespoten schuim dat in de spouw uitzet.
Voordelen
- Hoogste isolatiewaarde per centimeter
- Vult kieren en naden
- Kan de spouwmuur iets stijver maken
Nadelen
- Moeilijk te controleren of alles gevuld is
- Niet meer te verwijderen
- Kan druk zetten op een zwakke buitenmuur
- Brandbaar en duurder
Geschikt voor: Specifieke situaties, op advies van een specialist na inspectie.
De drie gangbare materialen
EPS-parels zijn kleine bolletjes polystyreen die met een lijm worden ingeblazen, zodat ze na uitharden niet wegstromen bij latere boorgaten. Grijze parels met grafiet hebben een lambda van circa 0,033–0,034 W/mK; witte parels circa 0,035–0,038. Parels zijn waterafstotend en vullen ook smallere spouwen goed.
Glaswol- en steenwolvlokken zijn waterafstotend behandelde vlokken minerale wol. De lambda ligt rond 0,033–0,040. Ze zijn onbrandbaar en dempen geluid iets beter dan parels. Bij een smalle of vervuilde spouw is het lastiger om een gelijkmatige vulling te krijgen.
PUR-schuim wordt vloeibaar ingespoten en zet uit in de spouw. Het isoleert per centimeter het best (circa 0,025–0,035), maar het is lastig te controleren of de spouw volledig gevuld is, en het schuim is later niet meer te verwijderen. Ook kan het uitzettende schuim druk zetten op een zwakke buitenmuur. Het wordt daarom minder vaak toegepast.
Schuif opzij voor de hele tabel →
Spouwbreedte en isolatiewaarde
Hoe breder de spouw, hoe meer isolatie erin past en hoe hoger de Rc-waarde. Bij een gangbare spouw van 5 tot 6 cm komt u met spouwmuurisolatie uit rond Rc 1,5 tot 1,8 m²K/W. Dat is een flinke verbetering ten opzichte van een lege spouw, maar minder dan de nieuwbouweis van 4,7 voor een gevel.
Wilt u een hogere waarde halen, dan is aanvullende isolatie aan de binnen- of buitenzijde van de gevel nodig. Dat is aanzienlijk ingrijpender en duurder. Bij een totaalrenovatie kan het zinvol zijn om dat mee te nemen.
Vocht: het belangrijkste aandachtspunt
De spouw had oorspronkelijk een vochtwerende functie. Door hem te vullen, ontstaat er een risico dat regenwater via de isolatie naar de binnenmuur loopt. Moderne isolatiematerialen voor de spouw zijn waterafstotend, waardoor dat risico klein is als de buitenmuur in goede staat is.
Problemen ontstaan vooral als de buitenmuur zelf veel water doorlaat, door slechte voegen, scheuren of poreuze stenen. Laat zulke gebreken eerst herstellen. Na het isoleren wordt de buitenmuur kouder en droogt hij langzamer, wat bij slechte stenen vorstschade kan geven.
Ventilatie binnen blijft belangrijk. Een beter geïsoleerde woning is meestal ook luchtdichter. Zorg dat ventilatieroosters open staan en dat badkamer en keuken goed worden afgezogen.
Kosten en terugverdientijd
Spouwmuurisolatie kost als indicatie € 20 tot € 35 per m² gevel, incl. btw. De prijs hangt af van het materiaal, de spouwbreedte, de bereikbaarheid van de gevel en de hoeveelheid ramen. Milieu Centraal rekent voor een tussenwoning met ongeveer € 800 aan kosten en voor een vrijstaande woning met ongeveer € 2.700.
Omdat de kosten laag zijn en de besparing op gas relatief groot, verdient spouwmuurisolatie zich vaak binnen enkele jaren terug. Controleer voor u start of er subsidie beschikbaar is; daar leest u meer over in ons artikel over subsidies en financiering.
Veelgestelde vragen
Hoe breed moet een spouw minimaal zijn om te isoleren?
Als vuistregel minimaal 4 tot 5 cm. Met EPS-parels kan het soms vanaf circa 3 cm. Een inspectie met een camera geeft uitsluitsel.
Krijg ik vochtproblemen door spouwmuurisolatie?
Bij een buitenmuur in goede staat en waterafstotend materiaal is het risico klein. Laat slechte voegen, scheuren en lekkages eerst herstellen en zorg binnen voor goede ventilatie.
Hoe weet ik of mijn spouw al geïsoleerd is?
Bij een inspectie wordt een klein gaatje in een voeg geboord en met een camera de spouw bekeken. Ook bouwtekeningen of het bouwjaar geven een eerste indicatie: na circa 1975 werd steeds vaker isolatie aangebracht.
Wat is beter: parels of wolvlokken?
Beide isoleren vergelijkbaar. Parels zijn vaak geschikter bij een smallere of iets vervuilde spouw; wolvlokken zijn onbrandbaar en dempen geluid iets beter. De staat van uw spouw is meestal doorslaggevend.
Kan ik een spouwmuur later nog extra isoleren?
In de spouw zelf niet meer. Wel kunt u de gevel aanvullend aan de binnen- of buitenkant isoleren. Dat is ingrijpender en wordt meestal gecombineerd met een renovatie.
